ANALİZ: Şi, ‘Kızıl Çin’i geri getirmiyor, Çin değişmedi

Eski Avustralya Başbakanı Kevin Rudd, Foreign Affairs mecmuasında “Şi Jinping Marksizmi geri getiriyor” başlığıyla “Kızıl Çin’in Dönüşü” ilan …

ANALİZ: Şi, ‘Kızıl Çin’i geri getirmiyor, Çin değişmedi
Son Güncelleme: Whatsapp

Eski Avustralya Başbakanı Kevin Rudd, Foreign Affairs mecmuasında “Şi Jinping Marksizmi geri getiriyor” başlığıyla “Kızıl Çin’in Dönüşü” ilan eden bir makale yayınladı.

Makale, Şi’nin Çin Komünist Partisi 20. Kongresi’nde atanmasının, Deng Xiaoping’in 1978’de başlattığı ve tüm dünya tarafından kabul edilen “reform ve dışa açılma” periyodunu Çin’i daha liberal, daha açık ve daha kapitalist olmaya yönlendirmiş olarak resmen sona erdirdiği savıyla devam ediyor.

Rudd, Şi’yi “Marksizm-Leninizm’e gerçek bir inanan” olarak tanımlarken, Pekin’in siyaset ve toplum üzerindeki parti denetimine dönüşünü, özel muhalefet ve ferdî özgürlükler alanının daraldığına işaret ediyor.

Çin’in vurgusundaki değişime dair bu türlü bir kıymetlendirme elbette doğrudur. Fakat argüman, anlayış ve algılanan nedenler yanlıştır. Gerçekte, Kızıl Çin her vakit Kızıl Çin’di. Deng Xiaoping devri, Çin’i demokrasiye geçirmek için asla sahiden otoriter idaresi terk etmekle ilgili değildi. Beşerler, 1989’da beşerler ayaklandığında tankları devreye sokan kişinin Deng olduğunu unutuyor. Bunun yerine, Çin’in şu anda içinde bulunduğu dünya, 1970’ler ve 1980’lerdekinden değerli ölçüde farklıdır ve Çin’in algılanan ulusal çıkarları, gereksinimleri ve bakış açısı da öyledir. Şi Jinping’in konsolidasyonu, Mao Zedong’un ideolojik dogmasının desteklediği kaostan daha uzak olamazdı.

Mao’nun vefatından bu yana her Çinli önder, selefinin mirası üzerine inşaya devam etti ve siyasetleri ülkedeki şartlara uyacak halde uyarladı. Tüm başkanlar ideolojik komünistlerdi, lakin Mao’dan bu yana her biri bunu ‘devrimci’ olmaktan çok pragmatik bir formda ortaya koydu. Ne de olsa bu, Deng Xiaoping’in “nehri geçmek için taş bulmak” olarak tanımladığı şeydi ve bu “Çin sosyalizmi”nin temel prensibidir. 1978’den beri Çin, sosyalist amaçları hedefleyecekti, lakin bunu dogmatik değil pratik bir metodolojiye başvurarak yapacaktı. Bu nedenle Çin, piyasa ıslahatlarını başlattı.

1980’lerin Çin’i, kendisini dönüştürmek için umutsuzca yatırıma ve dış pazar erişimine gereksinim duyan inanılmaz derecede yoksul bir ülkeydi. Bu, neoliberalizm yoluyla süreci etkin olarak teşvik eden ve akabinde globalleşmeyi tercih eden ABD ile dostça bağlar kurmakla mümkün oldu. Çin bir düşman değildi. Çinli başkanlar için bu, dışa açılmanın yararlarını maliyetlerinin üzerine yerleştirmekti. Lakin tekrar de, asla Komünist idaresi terk etmekle ilgili değildi. O vakitler Çin’in çıkarlarına uygun olan buydu. O vakit bile, 1989’daki Tiananmen Meydanı olayı, Çin liderliği için ‘fazla liberal’ olmanın sonuçları konusunda güç bir dersti.

Ama dünya artık çok farklı bir yer. Çin, ülkenin en büyük ikinci iktisadı ve ABD ile giderek gerginleşen ve öngörülemez bir rekabete giren, çekişen bir harika güç haline geldi. Tıpkı vakitte otuz yıl öncesinden çok farklı bir nüfusa ve orta düzey gelirli topluma sahip bir ülkedir. Bu, bilhassa ABD’nin Doğu Türkistan, Tibet, Hong Kong ve Tayvan adası üzere çeşitli hassas noktalarda sorun çıkarmaya çalışırken, Çin devletine o vakitler var olmayan yeni güvenlik meseleleri getirdi. Tüm bu problemlerde, Şi Jinping idaresindeki parti gücünün yine merkezileştirilmesinde yapısal faktörler olarak hareket edildi. 1980’lerin strateji ve yaklaşımları artık değişmiş bir dünyaya ve Çin’e uygun değil.

Ancak Şi’nin “Mao’ya dönüşü” olduğu fikri aldatıcıdır. O, ideolojik bir dogmacıdansa bir teknokrat olarak daha uygun tanımlanır, zira pratikte Marksist bir devrimci figürden daha fazla olamaz. Şi aslında ABD öncülüğündeki “ayrışmaya” karşı temel savunmasını globalleşme ve hür ticaretin şampiyonu olarak görüyor. Bu nedenle Nesil ve Yol üzere projeler aracılığıyla Çin’in dünya sahnesindeki mukadderatını daha “iddialı bir şekilde” teşebbüslerle şekillendirmeye çalışıyor. Onun ideolojisi, ABD tarafından dayatılana boyun eğmek yerine, Çin’de tercih edilen bir globalleşme biçimini şekillendirmekle ilgilidir.

Bunu sık sık “insanlık için ortak bir geleceğin topluluğu” olarak tanımlar. Mao periyodunun tersine, Çin’in kendi ideolojisini “ihraç” etmeye yahut başka ülkelerde devrimci hisleri teşvik etmeye çalışmama pozisyonunu koruyor. Öte yandan, Şi’nin dizginsiz kapitalizm konusunda seleflerinden daha kuşkucu olduğuna ve Çin’in zorluklarına ve toplumsal dertlerine yalnızca piyasayı kendi haline bırakmanın tahlil olduğuna inanmadığına dair deliller da elbette var. Bunun örnekleri olarak global teknoloji şirketlerine bakışına yahut özgür eğitime yönelik baskılarına bakılabilir. Lakin yeniden, bu büsbütün ideolojik bir pozisyondan değil, pragmatik bir pozisyondan geliyor.

Her şey hesaba katıldığında, “Kızıl Çin geri döndü” nasıl önemli bir biçimde söylenebilir? Çin, her vakit ‘Kızıl Çin’di ve aksini -ülkenin liberalleşmeye gerçek geri dönülmez bir rotada olduğunu- varsayan sadece Batılı hüsnükuruntuydu. Fakat bu teori 2010’larda öldü. Şi’nin Çin’i pek de kökten farklılaşmış değil. Lakin bu, Batı vizyonunu ve Çin’in yolunun mukadderatı olduğunu varsayan herkes için ani bir uyanma daveti. Yeniden de, Şi Jinping’in 1949’dan beri Çin’i yöneten sistemin bir eseri olmaktan çok müthiş bir anormallik olduğunu söylercesine, Deng’i ‘Marksist’ olmayan bir revizyonist olarak tasvir eden tarihi revizyonizm galip geliyor.

Russian Today, Timur Fomenko .

İLK YORUMU SİZ YAZIN

Hoş Geldiniz

Üye değilmisiniz? Kayıt Ol!

Hemen Hesabını Oluştur

Zaten bir hesabın mı var? Giriş Yap!

Şifrenizi mi Unuttunuz

Kullanıcı adınızı yada e-posta adresinizi aşağıya girdikten sonra mail adresinize yeni şifreniz gönderilecektir.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.