Ağız ve diş sağlığı krize yenik düştü

Diş hekimliği hizmetlerinde kullanılan materyallerin yüklü olarak dövize bağlı olması diş tedavisinde fiyatları üst çekerken kamudan randevu almak neredeyse imkansız.

Ağız ve diş sağlığı krize yenik düştü
Son Güncelleme: Whatsapp

Pelin Ünker

Türkiye’de artan hayat pahalılığı, genel sıhhatin kıymetli bir kesimi olan ağız ve diş sıhhatini da vuruyor. Diş hekimliği hizmetlerinde kullanılan materyallerin yüklü olarak dövize bağlı olması diş tedavisinde fiyatları üst çekerken kamu ağız diş sıhhati hastaneleri ve merkezlerinde randevu almak neredeyse imkânsız hale geldi.

Kamudan sıhhat hizmeti alamayan vatandaşlar özel kliniklere yönelirken, geçen yıl sonunda açıklanan 2023 ağız diş sıhhati muayene ve tedavi fiyat tarifesine nazaran diş doktoru muayenesi 315, uzman diş tabibi muayenesi 335 liraya çıktı. En düşük fiyatlı dolgu olan bir yüzlü amalgam dolgunun fiyatı 760, tekrar bir yüzlü kompozit dolgunun fiyatı ise 845 lira oldu. Fiyatlar kanal tedavisinde dolgu hariç tek kanal 1170 liraya ulaştı.

Türkiye genelinde yaklaşık 45 bin diş tabibi bulunurken, bunların 30 bine yakını özel kesimde, yaklaşık 12 bini kamuda, 3 bini de fakültelerde hizmet sunuyor. Kamuda 105 tane ağız diş sıhhati merkezi ve bunların poliklinikleriyle hizmet veriliyor. Diş doktorları mevcut ekonomik tablo ve kamuda yaşanan ezalar nedeniyle vatandaşların diş tedavilerini aksattığına dikkat çekiyor.

“Süreler kâfi değil”

DW Türkçe‘ye konuşan Türk Dişhekimleri Birliği (TDB) Genel Lideri Tarık İşmen, “Kamuda işler çok daha dertli ve çok ağır ne yazık ki. Talepten ötürü 15 dakikalık bir muayene mühleti ve tedaviye yönlendirme müddeti var ki bu da diş doktorunun yükünü artırarak aslında daha sağlıklı yapabileceği durum tespitlerini zorlaştırmakta. Onun gerisinden tedavi için ayrılan mühletler kâfi değil” diyor.

İşmen’e nazaran MHRS sisteminde 15 dakikada bir randevu açma ve talebi karşılayamama durumunun temel sebeplerinden biri kamunun gözetici hekimlikten çok daha çok tamamlayıcı hekimlik denilen protez imali, porselen, kron imali üzere süreçlere daha fazla tartı vermesi. Bunun da sebebi performans ismi altında ödenen ek ödemelerin bu alanda daha fazla olması.


TDB Genel Lideri Tarık İşmen

“Neredeyse randevu yok”

Dünya Sıhhat Örgütüve Dünya Diş Tabipleri Birliği’nin önerdiği vakit dilimlerinin kamuda uygulanmadığını vurgulayan İşmen, “Çünkü hem iş yükü fazla hem de performans baskısı var. Şu anda randevu taleplerinizi 184 üzerinden oluşturabiliyorsunuz lakin biraz efor harcamanız ve biraz da sabretmeniz gerekiyor. Zira neredeyse randevu yok. Tabipler yetişemiyor. Kamudaki meslektaşlarım duruma mümkün olduğu kadar hastaya ve ülkeye faydalı olması açısından baksalar bile vakit ıstırabı ve üstlerindeki performans baskısı bunu çok mümkün kılmıyor” sözlerini kullanıyor.

Genel Sağlık-İş’in kamudaki ağız ve diş sıhhati çalışanlarıyla 17-20 Kasım 2002 tarihlerinde yaptığı ankete nazaran, çalışanların yüzde 81,4’ü, Sıhhat Bakanlığı tarafından belirlenen hasta bakım müddetlerinin yetersiz olduğunu ve bu nedenle hizmet kalitesinin düştüğünü düşünürken çalışanların yüzde 83,7’si gündelik ömrünü devam ettirebilmek için borçlanmak zorunda olduğunu söylüyor.

“Koruyucu hizmete odaklanılmalı”

Türkiye’de yüksek bir ağız ve diş sıhhati bozukluğu olduğunu, her bireyin ortalama 6-7 sürece muhtaçlık duyduğunu belirten İşmen, kamu mümkün olduğu kadar hami hizmetleri verirse Türkiye’deki ağız diş sıhhati parametrelerinin düzeleceğini tabir ediyor.

İşmen, özelden hizmet alımıyla ilgili ise fiyat baskısına dikkat çekiyor. Türkiye’de ağız diş sıhhati hizmetine ulaşması gereken toplumsal sınıfların ekonomik göstergeleri de uygun olmadığı için vakit zaman ağız diş sıhhati hizmetlerine ulaşmada ekonomik pürüzlerle de karşılaştığını vurgulayan İşmen, “Vatandaşımızın ağız diş sıhhati hizmeti alabileceği düzeyde sayıları tutmaya çalışıyoruz lakin ne yazık ki çok dövize endeksli, büyük yatırımlara endeksli bir hizmet sunumu bu. Bugün bir muayenehanenin açılması yaklaşık 100 bin Euro’ya mal olmakta. Neredeyse yüzde 80’i dövize bağlı olan enstrümanları kullanmak zorundayız” diyor.

İşletme maliyetleri arttı

Geçen yıl döviz kurlarında yaşanan önemli artış nedeniyle hem temmuzda hem de yıl sonunda fiyatları güncellemek durumunda kaldıklarını belirten İşmen, 2023’te fiyatların temmuz ayına nazaran yüzde 20 artırıldığını söylüyor. 2021 yılında yaklaşık 480 lira olan dolgu gerecinin bugün 1450 liraya yükseldiğini lisana getiren İşmen, “İşletme maliyetlerinin artışı, elektriğe yapılan artırımlar, işçi maaşlarının artışı da bu maliyetlerin üstüne yansıyor. Burada kasvet Türkiye’de satın alma gücünün ne yazık ki düşük olması. Otuz milyona yakın insan taban fiyat ve altında bir parayla hayatını sürdürmek zorunda olduğu için vatandaşlarımızın özelde ağız diş sıhhati hizmetlerine ulaşımında bir kısıt var. İşte tam da burada toplumsal devletin devreye girmesi gerekiyor. Devlet, esirgeyici hekimliği tedavi edici hekimlikle birlikte işletmeli ve vatandaşın ağız diş sıhhati sıkıntısını büyümeden çoğalmadan çözmeli” diye konuşuyor.

Ağız sıhhatini müdafaanın maliyetinin devlet için de kişi için de daha düşük olduğunu tabir eden İşmen’in verdiği bilgiye nazaran, kolay bir çürüğü kolay bir dolgu ile tedavi etmek için ödenen sayı 600 ila 800 lira ortasında değişirken o diş dolgu yerine kanal tedavisine götürüldüğünde iki bin lirayla dört bin lira ortasında bir sayıya tedavi ettirilebiliyor. Bir diş çektirildiği vakit o dişin eksikliği köprü protezi ile tedavi ettirildiğinde yedi bin 500 ila 10 bin lira aralığında masraf çıkarken, implant yaptırıldığında 10 bin lirayla 20 bin lira aralığında ödemeyle bir tek dişi yerine koyulabiliyor.

Ağız sıhhatiyle ilgili bakım yapılmadığı ve hastalıklar arttığı vakit diş eti hastalıklarının daha çok arttığını vurgulayan İşmen, “Diş eti hastalıklarına bağlı bilhassa gebelerde obez çocuk doğurma riski çok artıyor. Diş eti hastalıkları gebe anneden bebeğe geçiyor büyük olasılıkla. Eklem rahatsızlıklarına, sirkülasyon bozukluklarına yol açıyor. Bunun yanı sıra estetik telaşlara bağlı toplumsal fobiler oluşuyor. Bunların hepsi kişinin daha içine kapanmasına, daha az toplumsallaşmasına, daha az gülmesine yol açıyor” diyor.

“Gençler kısıtlı bütçede önceleyemiyor”

DW Türkçe’ye konuşan özel bir diş kliniğinde çalışan diş doktoru Eylem Avcı ise evvelden beri denetimlerini yaptırmayı akışkanlık edinmiş hastalarının kesinlikle yılda bir ya da iki defa geldiğini lakin genel olarak maddi durumun denetim ve tedavi sürecini çok fazla etkilediğini söylüyor. Avcı, “Genç ve çalışma hayatında olanlar erteleyebiliyor biraz daha. Kısıtlı bütçede önceliğini ona veremiyor açıkcası. Ya da çok çok acil durumlarda gelmek istiyorlar. Erteleyen, bekleten, ikinci planda tutan hastamız da rutin denetimlerini ve süreçlerini gerçekleştirenler kadar fazla. Çocuklarını önceliklendiren hastalar da var” diye konuşuyor.


Eylem Avcı

Türkiye’de vatandaşların ağız diş sıhhatine erişimi ekonomik olarak kısıtlanırken, artan sıhhat turizmi diş poliklinik ve merkezlerine yüksek maliyetler karşısında can suyu oluyor.

Diş turizmi 200 milyon dolara çıktı

DW Türkçe’ye konuşan Türkiye Sıhhat Turizmini Geliştirme Kurulu Kurucu Lideri Emin Çakmak

Türkiye’de çok kaliteli diş poliklinikleri ve çok nitelikli diş doktorları olduğunu lisana getiren Çakmak, artan fiyatlar karşısında ise bu alanda Türkiye’nin en değerli rakibi olan Çek Cumhuriyeti ve Macaristan’a karşı çok fazla rekabet edemediklerini söylüyor. Çakmak, “En azından Çek Cumhuriyeti’nden ya da Macaristan’dan bir yüzde 10-20 avantajlı olmalı ki uçak biletini konaklamasını da karşılayabilsin. Zira Macaristan’a ve Çek Cumhuriyeti’ne Almanya ve yakın etraftan beşerler otomobilleriyle gidiyorlar. Uçak bileti almalarına gerek yok ya da trenle gidiyorlar. Yani aslında ulaşım var” diyor.

Sağlık alanında maliyeti düşürücü adımlar atılması gerektiğini tabir eden Çakmak, Türkiye’de zati fiyatların yüksek olduğunu, yabancı turiste uygulanan fiyatların ise ikiye üçe katlandığını belirtiyor.

“Tanıtımı artırmamız gerek”

Diş turizminde Türkiye’nin yolun başında olduğunu söyleyen Çakmak, “Tanıtımımızı artırmamız gerekiyor. Bunu da Ticaret Bakanlığı vermiş olduğu teşviklerle olağanüstü destekliyor. Özel bölümün bu hususta iş birliği ile çalışması gerek” diyor.

Eylem Avcı da diş turizminin yalnızca metropollerde değil birçok kentte büyüdüğüne, birtakım kliniklerin büsbütün bu alana yönelik olmaya başladığına işaret ederek “Yabancı ülkelerde yaşayan Türkiye vatandaşları katiyen her sıhhat süreci için buraya geliyor. Başka ülke vatandaşları da çok fazla tercih eder hale geldi. Hatta birçok klinik ve tedavinin farkında oldukları için evvelden fiyat araştırması da yapıyorlar.  Birçok soru geliyor yurt dışından. Evvelce Amerika, Avrupa, Katar’dan gelen hastalar çoğunluktaydı. Artık her milletten hasta bakıyoruz” diyor.

TDB Lideri İşmen de Türkiye’de diş doktorlarının uzun yıllardır tercih edildiğini, son 10 yılda ise sıhhat turizmi ismi altında bu alanın daha da genişlediğini söz ederek, hizmetin kalitesi ve sürdürülebilir olmasıyla ilgil tedbirler alınması gerektiğini vurguluyor.

“Ayrıksı otlar var”

Bunu yalnızca önemli manada bir ekonomik girdi olarak görüp etik kuralları göz arkası eden kimi klinikler ve aracı kurumlar nedeniyle son periyotta İngiltere ve Avusturya’da “Türkiye’ye gitmeyin” davetlerinin yapıldığına işaret eden İşmen, “Yani sizi bir aracı kurum getiriyor. Buna şu kadar porselen yap diyor, şu kadar implant yap diyor. Bu hekimlik mesleğine son derece ziyan veren bir şey ve son derece etik dışı. Ve aslında bir yerde de cürüm. Zira bu aracı kurumların statüsü Bakanlık tarafından belirlenmiş durumda. Bunlar yalnızca turizm, otelcilik, transfer hizmeti verebilir. Lakin son vakitlerde hasta portföylerini neredeyse teşhislerini de koymuş halde diş doktorlarına getirmeye başladılar. Ne yazık ki mesleğimizin içindeki ayrıksı otların bunun üzerine atlaması ile de önemli bir malpraktis (tıbbi müdahalelerde ihtimam yükümlülüğüne aykırılık) dönüşmeye başladı şu anda” diye konuşuyor.

İşmen, hem Türkiye’deki vatandaşların hem yurt dışından sıhhat hizmeti almaya gelen dünya vatandaşlarının, gittikleri kliniklerin Türk Dişhekimleri Birliği’ne ve Türkiye Sıhhat Bakanlığı’na kayıtlı olduklarını teyit etmeleri gerektiğini vurguluyor.

Emin Çakmak da Sıhhat Bakanlığı’nın kaçak yahut kalitesiz süreç yapan kliniklerle ilgili kontrolleri artırması gerektiğine dikkat çekiyor. Çakmak, “Aslında Sıhhat Bakanlığı’nın çıkardığı yönetmelikte çok net bir biçimde sıhhat turizmini yapacak olan kurumların, ruhsatın yanı sıra akredite dokümanı alması kuralı var. Bu kurala uymayan kliniklerin ruhsatlarının iptal edilmesi ve kapatılması gerekir ki yurt dışındaki itibarımız sarsılmasın” diyor.

İLK YORUMU SİZ YAZIN

Hoş Geldiniz

Üye değilmisiniz? Kayıt Ol!

Hemen Hesabını Oluştur

Zaten bir hesabın mı var? Giriş Yap!

Şifrenizi mi Unuttunuz

Kullanıcı adınızı yada e-posta adresinizi aşağıya girdikten sonra mail adresinize yeni şifreniz gönderilecektir.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.